Busbar sistemleri ile kablo taşıma sistemleri (tava, merdiven), elektrik tesisatının iki temel yapı taşıdır. Busbar, enerjiyi dağıtan bir “otoban”; kablo taşıma sistemleri ise bu enerji yollarını döşediğiniz güvenli bir “altyapı” görevi görür. İşte bu iki sistemin detayları:
1. Busbar Sistemleri (Baralı Kanallar)
Busbar sistemi, akım taşıyıcı bakır veya alüminyum baraların izole edilerek kapalı bir kanal gövdesi içine yerleştirilmesiyle oluşturulan modüler bir enerji iletim ve dağıtım sistemidir.
-
Temel Bileşenleri: Standart ve ara boy modüller, çıkış kutuları, yön değiştirme elemanları, bağlantı elemanları, ofset ve T bağlantı elemanları ile dilatasyon modüllerinden oluşur.
-
Sınıflandırma: Yapılarına göre iki ana tipe ayrılırlar:
- Hava Aralıklı Busbar: İletkenler arasında belirli bir açıklık bulunur ve yalıtım hava ile sağlanır. Genellikle 100A ve üzeri akımlarda, iletkenler destek izolatörleri üzerine yerleştirilir.
- Kompakt (Sandviç) Busbar: İletkenler epoksi veya polipropilen gibi yalıtkan malzemelerle kaplanarak birbirine yakın konumlandırılır. Daha küçük boyutludur ve yüksek performans sunar.
-
Bağlantı Tipleri: Enerji alma şekline göre “Bolt-on” (cıvatalı) ve “Plug-in” (soketli) olarak sınıflandırılırlar.
-
Montaj ve Avantajları:
- Modüler yapısı sayesinde montajı hızlıdır ve sisteme kolayca ekleme yapılabilir.
- Tavana paralel montajlandığı için yer tasarrufu sağlar ve estetik bir görünüm sunar.
- Özellikle yüksek katlı binalarda (51,5 metre ve üzeri) dikey enerji dağıtımında kullanımı yangın yönetmeliğince zorunludur.
- Direnç ve empedans değerleri düşük olduğu için gerilim düşümü azdır.
-
İlgili Standart: Alçak gerilim busbar sistemleri için ana referans standardı IEC 61439-6‘dır (Eski IEC 60439 standardının yerini almıştır).
2. Kablo Taşıma Sistemleri (Tava ve Merdiven)
Kabloların güvenli, düzenli ve havalandırılmış bir şekilde taşınması için kullanılan mekanik destek sistemleridir.
a. Kablo Tavası (Kablo Kanalı)
Sürekli bir tabanı ve yükseltilmiş kenarları bulunan, kapaksız kablo taşıyıcısıdır. Orta ve hafif yükler için idealdir. Sağlam ve düzenli bir kablo yolu sunar.
b. Kablo Merdiveni
Birbirine paralel uzanan iki yan ray ile bunlara dik olarak bağlanmış basamaklardan oluşan açık tip bir sistemdir. Yüksek hacimli ve ağır kabloların taşınması gereken durumlarda tercih edilir. Örneğin, kanallar için maksimum yük 10 kg/m iken, merdivenlerde bu değer 20 kg/m olarak alınabilir.
c. Seçim ve Montajda Dikkat Edilecekler
- Malzeme Seçimi: Kapalı alanlarda pregalvaniz veya elektro galvaniz; nemli veya açık hava ortamlarında ise sıcak daldırma galvaniz veya paslanmaz çelik modeller tercih edilmelidir. Bu sistemler TS EN 61537 standardına uygun olmalıdır.
- Topraklama: Kablo kanalı sistemi, elektriksel sürekliliği sağlamak için en az 18 metrede bir yapı çeliğine bağlanarak topraklanmalıdır.
- Kablo Tespiti: Yatay kablo tavalarında kablolar, her 3 metrede bir olmak üzere kilitlemeli naylon kablo bağları ile tespit edilmelidir.
- Kablo Ayrımı (Segregasyon): Enerji, kontrol ve enstrümantasyon kabloları, birbirlerinden kaynaklı parazit ve ısı etkisini önlemek için tavada belirli mesafelerle ayrılarak döşenmelidir.
- Doluluk Oranı: Kablo tavasında aşırı doluluk, kabloların ısınmasına ve akım taşıma kapasitelerinin düşmesine neden olur.
Busbar ve Kablo Sistemi Karşılaştırması
| Özellik | Busbar Sistemi | Kablo Sistemi (Tava/Merdiven ile) |
|---|---|---|
| Yapı | Modüler, fabrikasyon üretim. | Esnek, sahada şekillendirilebilir. |
| Montaj Süresi | Hızlı ve kolay. | Daha uzun ve işçilik gerektirir. |
| Esneklik / Genişletme | Çok yüksek, tap-off kutuları ile kolay ekleme. | Düşük, yeni kablo çekmek zor ve maliyetlidir. |
| Yer Kaplama | Az yer kaplar, tavana monte edilir. | Daha fazla yer kaplar, kablo tavaları ve kanalları gerektirir. |
| İlk Yatırım Maliyeti | Yüksek. | Daha düşük. |
| Bakım ve Arıza Tespit | Kolay ve hızlı. | Zor ve zaman alıcıdır. |
| Güvenilirlik | Yüksek, düşük bağlantı hatası. | Bağlantı noktalarında sorun yaşanabilir. |
Başka bir konuda (örneğin, bu sistemlerin deprem dayanımı veya yangın koşullarındaki davranışları) detaylandırma isterseniz memnuniyetle yardımcı olurum.